به احساس ناخوشایندی که ممکن است همه ی افراد گاهی آن را تجربه کنند استرس می گویند.
در زندگی همه ی افراد اتفاق ها ومشکلاتی رخ می دهد و هر انسان واکنشی متفاوتی به اتفاقات روزمره ی خود نشان می دهد .
استرس همیشه هم جنبه ی منفی ندارد گاهی اوقات باعث می شود افراد به خودشان بیایند و کارهای مثبتی در زندگیشان انجام دهند و سخت تر کارکند و همچنین آمادگی شخص را برای رویداد های زندگی بیشتر کند .
ولی اگر کنترل شده نباشد و به جسم و روح خود آسیب بزند به هیچ وجه جنبه مثبتی ندارد .
مشکلاتی که استرس برای بدن انسان به وجود می آورد :
آشنایی با انواع استرس و علائم آن
1- استرس حاد (Acute stress) : این نوع استرس از رایج ترین انواع استرس به شمار می رود و زمانی که در یک موقعیت ناگهانی قرار بگیریم به وجود می آید . در واقع خیلی سریع به وجود می آید و زود هم ناپدید می شود .
علائم استرس حاد: سردرد ، درد عضلانی ، دل پیچه و تعریق بیش از حد. عصبانیت و بی قراری . بی خوابی و گیجی و البته مشکل در تمرکز و کار کردن.
2- استرس اپیزودیک (Episodic stress ) : زمانی اتفاق می افتد که به صورت مکرر درگیر موقعیت های استرس زا می شویم و اغلب در گیر اضظراب و فشار های روانی قرار داریم و هنگام تمام شدن موقعیت استرس شما هم به پایان می رسد .
علائم استرس اپیزودیک :بالا رفتن فشار خون و مشکلات قلبی . سرگیجه و مشکلات قلبی به خصوص بالا رفتن ضربان قلب .سردرد های مداوم . خستگی مزمن و بی حوصلگی . رفتار های تکانشی و پرخاشگری . ناتوانی در یافتن آرامش .
3- استرس مزمن (chronic stress) : زمانی به وجود می آید که به طور طولانی مدت در شرایط سخت و ناگوار قرار می گیریم مانند فشار های اقتصادی ، شغلی و خانوادگی …
این نوع استرس به تدریج شکل می گیرد و شاید سال ها شمارا درگیر کند وبه حدی به آن عادت می کنید که شاید خودتان هم متوجه آن نباشید .
علائم استرس مزمن : مشکلات گوارشی .ضعف در سیستم ایمنی بدن. خستگی مفرط . دردهای مداوم بدنی افسردگی و احساس درماندگی کاهش انگیزه . انزوا طلبی مشکل در ارتباطات.
4- استرس تروماتیک یا استرس پس از سانحه (post -traumatic stress ) : بعد از تجربه یک اتفاق تلخ و یا یک رویداد ترسناک و تهدید کننده در زندگی رخ می دهد مانند جنگ . تجاوز و یا یک حادثه
این نوع استرس بلافاصله بعد از حادثه به وجود می آید و اثرات آن ممکن است تا پایان عمر باقی بماند .
علائم آن : تپش قلب شدید تعریق زیاد . لرزش بدن . حملات پانیک . کابوس . ترس های مداوم و رفتار های خودویرانگرانه
افرادی که این نوع استرس خطرناک را تجربه می کنند از تکرار دوباره ی آن حادثه به شدت ترس دارند برای همین سعی می کنند تا جایی که می توانند از افراد مرتبط با حادثه و هرچیزی که خاطره هارا برای شخص زنده می کند ، دوری کنند . این افراد حتی در حالت های طبیعی هم دچار استرس می شوند و ترس و حملات پاتیک به سراغ آنها می رود .
اگر در زندگی خود با این افراد روبه رو شدید بهتر است آنهارا درک کنید و بدانید حادثه ی تلخی را پشت سر گذاشته اند و سعی کنید با درک بیشتربه کاهش استرس آنها کمک کنید.
5- استرس عاطفی (emotional stress) :این نوع استرس به دلیل تعارضات درونی و یا فشار های روانی ناشی از روابط و البته مهم ترین آن مشکلات خانوادگی ،از دست دادن عزیزان و مسائل دیگر ایجاد شود که علائم آن : ضعف و خستگی و تنش های عضلانی ، غم و احساس گناه و خشم زیاد ، گریه ی بیش از اندازه به حدی که مدام چشم های شخص اشمی باشد !
انزوا و دوری از دیگران ، بی حوصلگی و مودی بود ( گاهی خواستن و گاهی نخواستن ..) رفتاری شبیه به بیماری دوقطبی .
از کجا بفهمیم که آیا ما استرس داریم یا خیر ؟
اگر علائم زیر را به طور مداوم تجربه کرده اید ممکن است که دچار استرس شده باشید .
تفاوت بین ترس . اظطراب . استرس و نگرانی چیست ؟
ترس (FEAR) : ترس یعنی وقتی با یک خطر واقعی یا تهدید مستقیم روبرو می شوی و بدن واکنش فوری نشان می دهد مثل وقتی که یک ماشین با سرعت زیاد به سمتت می آید و یا کسی با تهید از تو می خواهد چیزی به او بدهی .
ترس به طور طبیعی باعث می شود قلب تو تندتر بزند و عرق کنی یا بخواهی از موقعیت فرار کنی .
وقتی تهدید کم بشود ترس هم خیلی زود از بین می رود و واکنش بدن به حالت عادی خود باز می گردد .
استرس (STRESS) : یک واکنش طبیعی به فشارهای محیطی است که این فشار ها می تواند فیزیکی یا روانی باشد برای مثال وقتی یک شحص با یک وظیفه ی سخت و یک موقعیت چالش برانگیز مواجه می شود استرس را تجربه خواهد کرد . مثال : مشکلات خانوادگی ، امتحان ،کارهای فشرده و…
هنگام استرس فرد احساس می کند توانایی های لازم را برای مقابله با این چالش ها ندارد و بدن واردحالت آماده باش می شود و هورمون هایی مانند آدرنالین ترشح می شود که ضربان قلب را بالا می برد و در برحی افراد باعث تنگی نفس و تعریق می شود .
استرس کوتاه مدت سریع رفع می شود اما اگر بلند مدت و مضمن باشد منجر به برخی مشکلات روانی و جسمانی از جمله افسردگی و خستگی مداوم و فرسودگی و … می شود.
اظطراب (ANXIETY) : حالتی از نگرانی یا ترس و تنش شدید است که به طور مداوم و بدون وجود تهدید و ترس تجربه می شود .
افرادی که دچار اظطراب می شوند اغلب درباره ی مسائل آینده و اتفاقاتی که هنوز رخ نداده نگران هستند که منجر به برخی علائم فیزیکی در آنها هم می شود برای مثال : افزایش ضربان قلب و تعریق و لرزش بدن و در برخی افراد مشکلات تنفسی که بسیار آزار دهنده می باشد .استرس معمولا به مسائل و چالش های فوری مربوط می شود اما اظطراب بیشتر به نگرانی های بلند مدت و آینده مربوط می شود که زندگی روزمره شخص را با مشکل مواجه می کند . اگر اظطراب تشدید شود می تواند منجر به اختلالات اظطرابی شود که به درمان های حرفه ای نیاز دارد .
نگرانی ( ANGUISH) : نوعی از اظطراب شدید و عمیق که اغلب با احساسات قوی و علائم جسمانی همراه است . این حالت می تواند ناشی از چالش های بزرگ در زندگی و ترس هایی از آینده باشد و معمولا فراتر از نگرانی های روزمره است . افرادی که به نگرانی دچار می شوند رنج و عذاب زیادی را تحمل می کنند که با برخی مشکلات فیزیکی هم دست و پنجه نرم می کند برای مثال : تنگی نفس ، تعریق و لرزش بدن ، درد در قسمت قفسه سینه و تپش قلب .
هر یک از این حالات احساسی به شرایط و تجربیات مختلف مربوط میشود شناخت این تفاوتها به افراد کمک میکند تا احساسات خود را بهتر درک کرده و راههای موثری برای مدیریت آنها پیدا کنندبه عنوان مثال ترس ممکن است نیاز به پاسخ فوری داشته باشد در حالی که اضطراب ممکن است نیاز به استراتژیهای بلند مدت برای مدیریت داشته باشد
تفاوتهای بین این حالات میتواند به پزشکان و متخصصان سلامت و روان کمک کند تا تشخیص دقیقتری از اختلالات عاطفی و روانی انجام دهند برای مثال در حالی که استرس میتواند ناشی از یک وضعیت خاص باشد اضطراب ممکن است نیاز به درمان روانشناختی داشته باشد.
درک این تفاوتها میتواند به افراد کمک کند تا به موقع نسبت به علائم هشدار دهنده واکنش نشان دهند و از تبدیل شدن احساسات منفی به اختلالات جدیتری مثل اختلال اضطرابی یا افسردگی جلوگیری کنند .
با شناخت و تفکیک این احساسات افراد میتوانند روشهای موثرتری برای کاهش استرس و اضطراب خود پیدا کنند و در نهایت کیفیت زندگی بهتری داشته باشند.
