اگر تمام خودروهای تهران را خاموش کنیم، غلظت آلایندههایی مثل دیاکسید نیتروژن (NO₂) و منوکسید کربن (CO) تقریباً به صفر میرسد؛ اما خطر اصلی همچنان در هوا باقی میماند: ذرات معلق ریز یا PM2.5؛ آلایندهای که بهتنهایی مسئول بیش از ۸۰ درصد مرگهای ناشی از آلودگی هوا است.
به گزارش مگتیو به نقل از فرارو، هر بار که شاخص آلودگی هوا بالا میرود، هشدارهایی مانند «ناسالم برای گروههای حساس»، «ناسالم برای همه» یا «از خروج غیرضروری خودداری کنید» منتشر میشود. پشت همه این هشدارها یک پیام روشن وجود دارد: آلودگی هوا میتواند مرگبار باشد. اما پرسش مهم این است که دقیقاً کدام آلاینده بیشترین نقش را در این مرگومیر دارد؟
PM2.5؛ مرگبارترین جزء آلودگی هوا
بر اساس دادههای سازمان جهانی بهداشت و پژوهشهای انجامشده در ایران، ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون، خطرناکترین آلاینده موجود در هوای تهران هستند. این ذرات عمدتاً از احتراق ناقص سوختهای فسیلی تولید میشوند؛ از جمله:
- دود خودروهای دیزلی فرسوده
- اتوبوسها و کامیونهای قدیمی
- موتورسیکلتهای کاربراتوری
- سوزاندن مازوت در نیروگاهها و صنایع
- سایش لاستیک، لنت ترمز و آسفالت
- گردوخاک ساختمانی و ریزگردهای ورودی از غرب کشور
در روزهای وارونگی دما، این ذرات در لایههای پایین جو محبوس میشوند و غلظت آنها گاهی به ۱۵۰ تا ۲۰۰ میکروگرم بر مترمکعب میرسد.
چرا PM2.5 تا این حد خطرناک است؟
اندازه بسیار کوچک این ذرات باعث میشود از سدهای دفاعی ریه عبور کرده و وارد عمق بافت ریه شوند. از آنجا:
- وارد جریان خون شده و التهاب گسترده ایجاد میکنند
- احتمال سکته قلبی و مغزی را افزایش میدهند
- از طریق عصب بویایی به مغز میرسند و با بیماریهایی مانند آلزایمر و پارکینسون ارتباط پیدا میکنند
- به دلیل حمل ترکیبات سرطانزا، خطر سرطان ریه را بالا میبرند
مطالعهای که در سال
